نحوه ی کتاب و کتابخوانی

کتاب و کتابخوانی

نحوه ی کتاب و کتابخوانی

کتاب پدیده­ای شکوهمند، بیکران و با ارزش است که زندگی بشر را معنایی دوباره می­بخشد. کتاب را باید یکی از زیباترین و مهم­ترین جلوه-های فرهنگی دانست و آن را از گران­سنگ­ترین میراث­های بشر به شمار آورد. کتاب وسیله­ای است که دانش و تمدن بشری به مدد آن از تباهی مصون می­ماند و به آیندگان منتقل می­شود. کتاب محصول تجربه‏­ها، خلاقیت‏های ذهنی و آموخته‏­های دراز مدت انسان است و می­توان ادعا نمود که سهم کتاب در انتقال دانش‏ها، گاهی به مراتب بیشتر و فراتر از دیگر ابزارهای آموزشی است.

تاریخ هیچ تمدنی خالی از کتاب و کتابت نبوده ‌است، همه فرهنگ‌ها با کتاب آغاز می‌شوند و با کتاب رشد می‌کنند. در این میان آیین مقدس اسلام بیشترین بهره را از کتاب برده‌ است، تا آنجاکه پیامبر عظیم‌الشأن اسلام (صلوات الله علیه) رسالتش را با فرمان «خواندن» از سوی خداوند آغاز می‌کند و در همین فرهنگ مقدس است که خداوند منان به قلم سوگند یاد می‌کند و معجزه‌ آخرین فرستاده‌اش را «کتاب» قرار می­دهد و در همین کتاب می‌فرماید: “هل یستوی الّذین یعلمون والّذین لایعلمون”(بخشی از آیه ۹ سوره زمر): بگو آیا کسانی که می‌دانند با کسانی که نمی‌دانند، مساوی‌اند؟” باید گفت این حکم شامل کسانی نیز می‌شود که به بهانه‌ی عبادت، مطالعه و راه علم آموزی را کنار نهاده‌اند، تا به گمان خود از راه کسب ثواب به سعادت برسند، و در تاکید بر این حکم،  پیامبر(صلوات الله علیه) می‌فرماید: «برتری عالم بر عابد مانند برتری من بر کم‌ترین شماست.»

 

 

 

کتاب و کتابخوانی

 

 

کتاب در طول سالیان دراز، سرگذشتی تلخ و شیرین داشته، زمانی در غربت و تنهایی و زمانی در اوج شکوفایی بوده است؛ امّا به هر روی نقش برجسته و سازنده کتاب در تکامل فردی و اجتماعی جامعه بشری پرواضح و روشن است. در واقع آنچه که در یک جامعه دانش و بینش را رونق می­بخشد و با ایجاد آگاهی، افقهای جدیدی از اندیشه و فهم را در برابر آدمی می­گشاید و همواره می­تواند در فرهنگ سازی و رشد افکار عمومی موثر باشد کتاب و میزان مطالعه بوده و هست. البته با پیشرفت تکنولوژی عده‌ای معتقدند رسانه‌ها می‌توانند در سمت و سو بخشیدن به افکار عمومی موثرتر و سریع­تر عمل کنند؛ اما این فرضیه که هیچ چیز نمی‌تواند جای خرید کتاب را در جامعه و دست­کم در میان نخبگان یک جامعه بگیرد همچنان قابل اتکا است و از این باب همچنان تآلیف کتاب و امر کتاب‌خوانی نقشی مهم در میزان رشد افکار عمومی یک جامعه بازی می­کند .تمامی اشخاص بزرگ تاریخ، از طریق کتاب جاودانه مانده­اند و روابط و تبادل فرهنگی جوامع بشری نیز در پرتو کتاب و کتاب­خوانی پر رونق گردیده و این همه گویای اهمیت عنصر کتاب در پویایی جامعه است.

بی گمان، کتاب از برترین نعمت های الهی است که در پناهش بشر از حضیض و گرداب جهل به بلندای دانش می­رسد و از تاریکی غفلت به روشنی دانایی پا می­نهد. درواقع هیچ ذخیره و میراثی سودمندتر و با ارزش­تر از کتاب نیست؛ چراکه کتاب، اندوه را می­زداید و جان آدمی را از حکمت­های جان پرور لبریز می­کند و مایه آرامش روحی انسان می­گردد. در واقع وقتی جهل و بی خبری، جامعه ای را از پای درآورد، یا شبهه­ها ذهن جوانان را فلج کند، بدون شک یکی از مهم­ترین کارهایی که می­تواند آفت جهل را بزداید و شبهه­های ذهنی را دفع کند و ایمان و اطمینان را به قلب­ها باز آورد، کتاب و کتاب­خوانی است.

 

کتاب و کتاب خوانی

 

شاید در دنیای امروز نتوان تعریفی دقیق درباره کتاب ارائه داد­، اما بطور کلی شاید بتوان گفت کتاب همان است که ما آگاهانه و از روی اختیار و با هدف گذران وقت یا افزایش آگاهی و یا تجربه‌ی لذت مطالعه، بدون اجبار مستقیم بیرونی آن را می‌خوانیم. و کتاب­خوانی، نوعی نگاه با واسطه به جهان است درمقابل لحظاتی که بی واسطه جهان را تجربه می­کنیم.

پس باید گفت که کتاب و کتاب­خوانی پدیده ای زیبا و درواقع ضروری برای اشرف مخلوقات به شمار می­آید؛ اما چرا اکثر ما وقت و حوصله کافی را به خواندن کتاب اختصاص نمی­دهیم. چه عواملی مانع مطالعه ما می شوند ؟!

  • بخشی از بی‌میلی ما به مطالعه، ناشی از بی‌میلی ما به کشف جهان و دیدن جهان است. و اگر هنوز چنین میلی در من زنده نشده باشد، کتاب­خوانی کاری بسیار خسته‌کننده و بی‌حاصل خواهد بود.
  • احساس می کنیم سرعت خواندن ما بسیار کند است و پیشرفت خوبی نداریم.
  • مطالعه کتابها را آغاز می­کنیم، اما آنها را به پایان نمی­بریم.
  • در زمان مطالعه کردن، نمی­توانیم به شکل کامل و مناسب، تمرکز داشته باشیم.
  • کتاب­خوانی برای ما خسته کننده است.
  • حوصله متن­های طولانی را نداریم.
  • بسیاری از کتاب­هایی که می­خوانیم به «توصیه» یا «تحمیل» دیگران تعیین شده است.
  • خواندن یک کتاب به تنهایی (و بدون مشارکت دیگران) کاری است که حوصله­ی بسیار می­خواهد که از حد توان بسیاری از ما خارج است.
  • در لحظاتی که تصمیم به مطالعه و کتاب­خوانی می­گیریم، کتاب مناسبی در اختیار ما یا در ذهن ما وجود ندارد.

در مورد هر یک از نکات بالا، توضیحات زیر را در نظر بگیرید:

  • برخی از ما چنان خود را در اوج شعور و فهم و کمال می‌دانیم که معتقدیم دیگر کسی نمانده که بتواند نگاهی بزرگتر و بهتر و عمیق‌تر از من داشته باشد. به عبارت دیگر، نگاه بی‌واسطه‌ی خود را بر هر نگاه باواسطه‌‌ای ارجح می‌دانیم. چنین قضاوتی می‌تواند ناشی از غرور، دانش اندک ما و یا ناآشنایی با نویسندگان و متفکران بزرگ دنیا باشد. مراقب این قضاوت نابجا باشیم.
  • توانایی تندخوانی همیشه یک مزیت محسوب نمی‌شود.
  • کمال­گرا نباشید؛ همیشه لازم نیست خواندن کتابی را که آغاز کرده اید به پایان ببرید.
  • از وسایلی که حواس شما را پرت می‌کنند دور باشید، پیش از شروع به خواندن کتاب، از اینترنت و موبایل و تلویزیون فاصله بگیرید.
  • ترجیحاً مکان مشخصی را برای مطالعه در منزل یا محل کار در نظر بگیرید.
  • یکی از ویژگی‌های عصر ما و نسل ما این است که به متن‌های کوتاه و مینیمالیستی (به معنای عام آن نه به معنای ادبی آن) علاقمند هستیم. شبکه­های اجتماعی ما را عادت داد‌ه‌اند که متن‌های کوتاه بخوانیم. اما واقعیت این است کهجملات کوتاه، ممکن است به صورت لحظه ای احساس خوب ایجاد کنند یا الهام بخش باشند، اما هرگز اثر یک متن طولانی را ندارند؛ پس تا حد امکان از فضاهای مینیمال فاصله بگیرید.
  • استفاده از نظر دیگران در کتاب خواندن خیلی خوب است؛ اما همیشه به یاد داشته باشیم که سلیقه انسانها در خواندن کتاب متفاوت است. هیچ ایرادی ندارد اگر شخصی که او را بسیار قبول دارم، کتابی را توصیه کند و من پس از خواندن چند صفحه، احساس کنم که آن کتاب، کتاب من نیست.
  • یکی از لذتهایی که بسیاری از کتابخوان ها تجربه کرده اند، صحبت با دیگران در خصوص کتاب­هایی است که خوانده اند. این فرصت را از دست ندهید؛ اگر می­توانید، با دوستان خود به صورت هماهنگ، یک کتاب مشخص را بخوانید و در مورد آن بحث کنید.
  • فهرستی از کتاب­های خوب را همراه خود داشته باشید. از مهم­ترین ویژگی­های کتاب خوب، این است که دست کم پاسخی به یکی از سوالها و یا نیازهای مخاطبان خود باشد، پاسخی که با توجه به اولویتها، زیبا و متین و استوار و قانع کننده نیز باشد.
  • همیشه همراه خود یک کتاب داشته باشید.
  • کتاب دیجیتال بخوانید؛ اما خود را به کتابهای دیجیتال عادت ندهید.

در اینجا تذکار این موضوع ضروری می­نماید که برای ایجاد علاقه به کتاب و کتاب­خوانی، عوامل متعددی نقش دارند که نخستین آنها «خانواده» است. در واقع ایجاد عشق و علاقه به کتاب و کتاب­خوانی از کانون خانواده آغاز می­گردد؛ زیرا طبق دیدگاه روان شناسان، شخصیت و هویت کودک در قدم اول در خانواده شکل می­گیرد.  و مطالعات نشان داده است که به طور طبیعی والدین علاقه مند به کتاب فرزندانی دوستدار مطالعه خواهند داشت و عکس آن نیز صادق است.

 

کتاب و کتاب خوانی

 

و در پایان

خرید و خواندن کتاب می‌تواند حیاتی زیبا، روشن، معنادار و ثمربخش برای آدمی رقم زند و موجب رشد و اعتلا و بالندگی یک جامعه شود؛ پس در انتخاب کتاب خوب مانند یک استاد خوب و یا دوست خوب که می‌تواند همراه و یاورمان باشد دقت کنیم و کتاب­خوانی را جزیی از واجبات زندگی مان قرار دهیم

 

تهییه شده توسط تیم نویسندگان انتشارات خادم الرضا (علیه السلام)

 

پیگیری سفارش
لیست مقایسه
شگفت انگیز ها